“Gewoon” wat verbazing over ons taalgebruik van tegenwoordig

‘I know,’ reageer ik weer eens. Waarom gebruik ik “eigenlijk” tegenwoordig zoveel Engels tijdens een gesprek? Het is niet dat ik de Nederlandse versie van de woorden niet ken. Ik zeg wel “gast” in plaats van “dude”, maar dat is blijkbaar ook een moderner woord voor “kerel”. In het boek Taal Twee geeft Lucas Gasthuis aandacht aan verbazingwekkend taalgebruik in het hedendaags Nederlands.

Moeten we met zijn allen iets tegen al deze “moderne” woorden doen? Of zullen we de nieuwe termen en vervoegingen van woorden “gewoon” (=overbodig woord) goedkeuren? Lucas Gasthuis is duidelijk van mening dat als we niet opletten, de Nederlandse taal zal verloederen. Natuurlijk heeft hij gelijk, maar kan een taal eigenlijk wel onveranderd door de eeuwen heenkomen?

Awkward klinkt beter
Ik denk het niet, we spreken in Nederland tenslotte nu toch ook geen Diets meer? Maar Gasthuis heeft wel een punt. Een heel goed punt, want is het onder de jeugd “echt” nodig om straattaal in onze taal te integreren? Neem bijvoorbeeld het woord “barkie”, Surinaams voor 100 euro, tegenwoordig gebruikt in de zin: ‘Jij bent echt niet barkie.’ Er wordt bedoeld: niet goed bij je hoofd, raar of gek, maar eigenlijk zeggen ze: ‘Jij bent geen 100 euro.’ “Goed verhaal.”

En is het echt nodig om midden in Nederlandse zinnen Engelse woorden te gebruiken? Hier heb ik soms mijn twijfels over, maar “awkward” klinkt toch echt duizend malen beter dan  “ongemakkelijk”. Nederlands is vaak langer en Engels kort en krachtig. Dat laatste is een reden waarom veel jongeren voor de Engelse versie kiezen. Het klinkt gewoon net wat meer “fancy”. Nog zo’n leuke, in het Nederlands is onze overtreffende trap blijkbaar moeilijker.

“U” of toch maar “je”?
In het Engels gebruiken ze vaak enkel “more” of “most” voor de vergrotende en overtreffende trap. In het Nederlands krijgt de vergrotende trap “er” (leuker) en bij een overtreffende trap “st” (leukst). Mensen die in Nederland proberen te integreren maken hierin veel fouten: ‘Meest goed’ of ‘goedst’… Hadden wij soms ook maar “gewoon” wat makkelijke regels… Zelf vind ik het lastig om te bepalen of ik volwassenen met “je”of met “u” moet aanspreken.

Steeds meer ouderen voelen zich nog een “jonge scheut” en willen daarom dat iedereen tutoyeert. De lijnen tussen volwassenen en jongeren zijn vervaagd, met als gevolg dat de gezagsregels anders zijn. Minder respect voor ouderen? Of hebben ze daar zelf om gevraagd? In het Engels is het makkelijker, daar is het “you” “no matter who you’re talking to.” En dan willen die ouderen wel dat jongeren ouderwetse woorden gebruiken. “Tja”, ze kunnen niet alles hebben, “toch?”

Rotterdammerts…
Dan kom ik bij het Rotterdams aan, dat valt geloof ik ook verkeerd. Gasthuis vindt het allemaal niet zo beschaafd klinken, ik denk dat het de directheid is. Rotterdammers zijn recht voor zijn raap en daarbij af en toe een “tikkeltje” sarcastisch. De film De Marathon is misschien ook niet helemaal representatief voor een “echte Rotterdammert”. De meeste Rotterdammerts spreken niet zo plat Rotterdams, tenzij ze het bewust doen, gewoon omdat het kan, “ja toch, niet dan?”

Daarbij, als andere dialecten gered moeten worden, zouden we toch blij moeten zijn met het Rotterdams dat op een typerende manier in leven wordt gehouden? Ik moet Gasthuis wel mijn complimenten geven over de frequentie van het aantal pagina’s gewijd aan voetbal. Ik heb ze niet geteld, maar ik gok dat het toch zeker de helft van het boek is. Sommige stukjes vind ik werkelijk hilarisch, andere stukjes kan ik met hem meehuilen. Verslaggevers kunnen soms een flinke Nederlandse les gebruiken.

‘Het gebeurt toch al’
Gasthuis beschrijft ook veel stukjes met betrekking tot het katholieke geloof. Jongeren kennen bepaalde woorden niet meer en ik moet eerlijk toegeven: ik kan ook de verschillende machten van het katholicisme niet op volgorde “opnoemen”, “benoemen” of gewoon “noemen”. Tegenwoordig mag het allemaal, terwijl je bij noemen iets een naam geeft, bij benoemen iemand een hogere rang of positie geeft en bij opnoemen dingen achter elkaar noemt.

Omdat het in praktijk al gebeurt dat mensen woorden anders gebruiken dan bedoeld is, keurt het Genootschap Onze Taal veel (foutieve) woorden goed. Ik ben het met Gasthuis eens dat dit jammer is. Toch vind ik dat bepaalde uitdrukkingen wel weer anders gebruikt mogen worden. Neem “fris en fruitig”, ik gebruik dit regelmatig als iemand zegt dat hij net uit de douche is gestapt, terwijl deze woorden eigenlijk in de supermarkt thuishoren. Dan is het maar cliché, ik vind het “geniaal” klinken.

Synoniemen
Naast alles waaraan ik zojuist aandacht heb gegeven, heeft Gasthuis nog veel meer over verbazing over ons hedendaags Nederlands beschreven. Zo verbaast hij zich over het feit dat we steeds maar weer nieuwe woorden verzinnen met eenzelfde betekenis: synoniemen. Persoonlijk ben ik daar blij mee, dat maakt het schrijven van een artikel over een bepaald onderwerp wat gevarieerder in woordkeuzes. Dan is het ook niet zo eentonig, “right?”

Kortom een boek met “pittig” veel kritiek, maar Gasthuis spreekt niets minder dan de waarheid. Zelfs ik, als echte “grammarnazi” maak taalfouten of gebruik soms liever Engelse woorden of woorden die “hipper” klinken. Maar eerlijk is eerlijk, “body & mind” klinkt “gewoon” veel “lekkerder” in de oren dan “lichaam & geest”, dat laatste klinkt zo… filosofisch, wetenschappelijk, serieus en “boring”.


Het boek Taal Twee is een tweede selectie uit de veelgelezen stukjes in de taalrubriek in Elsevier Weekblad. “Ze laat zien dat taal een weerspiegeling vormt van maatschappelijke ontwikkelingen. Wie wil weten hoe Nederland verandert, kan veel leren van het eigentijdse taalgebruik van de bevolking.”

Liefs,

deeserveit-dee-logowit

Advertenties

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s